Ngày 7 tháng 1: Hồi ký phẫu thuật trán, gò má, cằm

Điều đầu tiên tôi muốn nói là bài viết này khá dài(^^;;). Những ai dễ khó chịu khi gặp bài dài thì có lẽ không nên đọc...^^;; Năm nay, vào ngày 7 tháng 1, tôi đã phẫu thuật trán, gò má và cằm. Tôi bắt đầu quan tâm đến phẫu thuật tạo hình khuôn mặt từ năm 2003, và đã đều đặn đi qua nhiều diễn đàn, tìm kiếm thông tin trên internet, nên có thể nói là tôi đã ấp ủ chuyện này trong một thời gian khá dài. Trong số đó, nơi tôi ghé thăm với sự quan tâm sâu sắc nhất là một cộng đồng và diễn đàn “Anti-phẫu thuật thẩm mỹ” trên cổng Daum. Cộng đồng này có vai trò khơi dậy trong tôi khao khát mạnh mẽ với phẫu thuật thẩm mỹ và ý thức mục tiêu rất rõ ràng, còn diễn đàn Anti-phẫu thuật thẩm mỹ thì, qua những lời khuyên và các trường hợp đau lòng của nhiều người đang chịu đau đớn, đã giúp tôi tự hỏi về nhu cầu và giá trị thực sự của phẫu thuật thẩm mỹ đối với bản thân mình. Vì vốn dĩ tôi có khuynh hướng sống khá khép kín, nên tôi không để lại bình luận hay trao đổi tin nhắn, mà chỉ lặng lẽ đọc bài rồi đi. Trước khi phẫu thuật, tình trạng khuôn mặt tôi như sau: trước hết là bất đối xứng khuôn mặt rất nặng. Khi chụp ảnh, đường nét khuôn mặt không chỉ gồ ghề, mà hàm bên trái lúc nào cũng phồng như đang ngậm kẹo, ngược lại gò má bên phải lại nhô hẳn ra, tạo thành một khuôn mặt méo lệch. Khoảng cách từ giữa hai lông mày đến tai khá rộng, nên khuôn mặt tôi vốn thuộc kiểu rộng bè; thêm vào đó má lại đầy đến mức như sắp nứt tung, đúng là “mắt mũi miệng tụ hết lại”. May mà nhờ có đôi mắt to và chiếc mũi cao, tôi che được phần nào độ dư thừa của khuôn mặt bằng tóc, nên cũng tránh được lời than phiền rằng mặt quá to.(Tất nhiên chỉ là hiệu ứng thị giác thôi...) Giống như đa số những người khổ sở vì mặc cảm về hình dáng khuôn mặt, tôi cũng gần như chỉ trung thành với một kiểu tóc mái che mặt giống nhau, và ghét bị chụp ảnh hơn bất cứ thứ gì khác. Mặc dù đây là một trong những ca phẫu thuật thẩm mỹ hiện nay có mức độ nguy hiểm cao nhất, và các trường hợp biến chứng cũng mang tính nghiêm trọng, nhưng sau 5 năm lúc muốn lúc thôi, cuối cùng tôi vẫn quyết định mạo hiểm phẫu thuật vì nhận ra rằng mặc cảm này đã làm tôi mất đi quá nhiều trong cuộc sống. Khi mục đích và sự cần thiết của ca phẫu thuật đã trở nên rõ ràng, thì nếu trước đó tôi không biết gì về biến chứng còn đỡ, nhưng vì tôi đã nhận thức đầy đủ mức độ nghiêm trọng của biến chứng nên bước tiếp theo bắt buộc phải là hết sức thận trọng trong việc chọn phương pháp phẫu thuật, bệnh viện và bác sĩ. Tiêu chí lựa chọn phương pháp mổ, bệnh viện và bác sĩ được tôi tự mình đánh giá bằng thước đo khá hợp lý. Thứ nhất, về phương pháp phẫu thuật, thông qua việc tiếp xúc với nhiều bài viết hồi ký và ca bệnh, tôi đã tự so sánh và phân tích tần suất biến chứng của từng phương pháp cũng như các trường hợp duy trì kết quả thành công sau một thời gian khá dài; đồng thời cũng xem xét xem nguyên lý của từng phương pháp có thực sự khách quan, hợp lý và có tính thuyết phục hay không. Năng lực thao tác chuyên môn về kỹ thuật phẫu thuật thì hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bác sĩ, nhưng ít nhất tôi cho rằng bác sĩ phải có trách nhiệm giải thích rõ ràng cho bệnh nhân, người sẽ phải gánh kết quả phẫu thuật suốt đời, rằng điều gì sẽ diễn ra, diễn ra như thế nào và nguyên lý là gì. Vì thế, khi nào phương pháp và nguyên lý được trình bày rõ ràng, và thông tin đó xét theo lẽ thường là đủ thỏa đáng, tôi sẽ chấm điểm cao trước tiên. Cá nhân tôi từng học mỹ thuật rồi bỏ dở, nên dù không có kiến thức giải phẫu chuyên sâu về cấu trúc xương và cơ mặt, tôi lại có lợi thế ở cảm nhận về hình khối và thể tích, nhờ đó mà hiểu và đánh giá được tính hợp lý của phương pháp phẫu thuật. Mỗi người có tiêu chuẩn đánh giá và lựa chọn khác nhau, nhưng dựa trên các tiêu chí trên, ca tạo hình khuôn mặt hợp lý nhất theo đánh giá của tôi là phương pháp rạch da đầu. Thứ hai, trong việc chọn bệnh viện, vì tôi đã dựa trên tính hợp lý của phương pháp phẫu thuật ở trên để sàng lọc, nên phạm vi đã thu hẹp khá nhiều. Dù vậy, tôi vẫn dành thời gian quan sát kỹ lưỡng dựa trên các trường hợp biến chứng, ca thành công, các ca tư vấn, bài hồi ký phẫu thuật và mục tư vấn trên trang chủ, v.v. Trong việc chọn bệnh viện, tôi không xem trọng lắm yếu tố cơ sở vật chất hay quy mô. Tất nhiên, nếu có thể thì bệnh viện lớn hơn, cơ sở tốt hơn thì phẫu thuật sẽ tốt hơn, nhưng tôi cho rằng điều quan trọng hơn lại nằm ở mục tiếp theo, tức là “bác sĩ”. Thứ ba, khi chọn bác sĩ, tiêu chí quan trọng nhất là tay nghề phẫu thuật và tinh thần trách nhiệm. Dĩ nhiên, nói đến đánh giá tay nghề thì một người không có kiến thức chuyên môn như tôi không thể cầm checklist vào phòng mổ để trực tiếp chấm điểm hành vi phẫu thuật của bác sĩ, nhưng tôi cho rằng ít nhất vẫn có thể đánh giá gián tiếp bằng cách kiểm tra kỹ kinh nghiệm chuyên khoa thẩm mỹ của bác sĩ, số năm trực tiếp làm phẫu thuật, các ca thành công và ca biến chứng, các bài viết về trải nghiệm phẫu thuật và trải nghiệm tư vấn, v.v. Tiêu chí thứ hai là trách nhiệm, có lẽ mang tính chủ quan và mơ hồ, nhưng trong trường hợp một vấn đề nghiêm trọng như biến chứng xảy ra, đây lại là yếu tố then chốt và quan trọng nhất trong việc đồng cảm với vấn đề của bệnh nhân và cùng giải quyết nó, nên tôi đưa nó vào như một điều kiện quan trọng khi chọn bác sĩ. Nói một cách chặt chẽ, đây là vấn đề: khi xem hành vi y khoa như một dịch vụ chính đáng, thì mức độ nào có thể bảo đảm chắc chắn dịch vụ hậu mãi làm hài lòng khách hàng. Ví dụ, khi một ca gò má sai khiến má chảy xệ, thì không phải đưa ra các biện pháp vá víu ngắn hạn như nâng cơ hay điều trị da, mà là công khai minh bạch toàn bộ quá trình điều trị trước đó của bác sĩ, và nếu trong quá trình thực hiện có điểm sai, thì phải chủ động chịu trách nhiệm bồi thường. Điều mà những người chịu đau khổ trong diễn đàn Anti-phẫu thuật thẩm mỹ nhắc đi nhắc lại nhiều nhất là: “Nếu có thể quay lại đúng thời điểm trước khi phẫu thuật...” , “Lúc vào nhà vệ sinh và lúc ra thì khác nhau mà...” Trong thời nay, ngay cả mua một món đồ điện tử nhỏ cũng đã có bảo hành cơ bản vài năm; vậy mà với một dịch vụ có thể định đoạt cả cuộc đời một con người, vẫn có một số bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ sau khi mổ xong lại tìm cách né tránh vấn đề, không hề có lời giải thích hay bảo đảm nào đủ sức thuyết phục, chỉ trông cậy vào sự chịu đựng vô hạn của bệnh nhân để kéo dài thời gian. Tôi phẫn nộ trước sự vô đạo đức đó. Là cơ sở để đánh giá trách nhiệm, tôi xét xem trước khi phẫu thuật, bác sĩ có giải thích cho tôi thật chi tiết và chính xác về phương pháp sẽ áp dụng hay không; có thể chuẩn bị trước các tài liệu chứng cứ để khách quan xác nhận quá trình tư vấn hay không; trong quá trình phẫu thuật, có thực hiện đúng và chính xác theo phương pháp đã được giải thích trước đó hay không; sau phẫu thuật, có thể xác nhận rõ ràng bằng dữ liệu khách quan rằng tình trạng đã thay đổi đúng như tôi mong muốn hay không, v.v. Dựa trên các căn cứ đó, tôi đã nhận được một bản sao hồ sơ bệnh án, ảnh và X-quang trước phẫu thuật, ảnh trong quá trình phẫu thuật, và X-quang sau phẫu thuật từ bệnh viện nơi tôi mổ. Bác sĩ nói rằng cho đến năm ngoái thì họ còn gửi các tài liệu liên quan cho bệnh nhân qua email, nhưng từ năm nay thì sẽ ghi ra đĩa CD để đưa. Sau quá trình dài và gian nan ấy, cuối cùng vào ngày 7 tháng 1 năm nay tôi đã được phẫu thuật tạo hình khuôn mặt bằng phương pháp rạch da đầu. Hôm nay là ngày thứ 17 kể từ khi tôi phẫu thuật. Ngày đầu tiên sau mổ, tôi rất khổ sở vì nôn do gây mê toàn thân và đau họng. Nhưng có lẽ vì không đặt ống dẫn máu hay ống hút máu nên ngoài cảm giác buồn nôn trong bụng và đau họng ra, tôi không thấy gì quá khổ sở, và tối hôm mổ xong tôi đã đi taxi về nhà ngay.(Phần trán cũng làm theo vật liệu nguồn gốc bản thân, còn gọi là “bản xi măng”, chỉ có thể làm qua đường rạch da đầu nên không cần thứ như ống dẫn máu.) Nói chung tôi hoàn toàn không có cảm giác đau đến mức như sắp chết hay đau đớn đến mức không chịu nổi sau khi mổ. Từ đó đến hết ngày thứ ba là cuộc chiến với sưng. Đúng như tôi đã nghe trước đó, mặt tôi như quả bóng cao su căng sát lúc nổ. Từ ngày thứ tư, sưng bắt đầu giảm dần; đến ngày thứ năm, lớp băng quấn quanh mặt đã dễ chịu hơn nhiều, và đến ngày thứ sáu thì phần sưng lớn hầu như đã xẹp xuống, ngoại trừ vùng quanh miệng vẫn còn hơi phù. Đến đúng ngày thứ bảy, thật kỳ diệu là tôi có thể nhìn rõ bằng mắt thường một đường nét mặt đã thon gọn hơn. Vốn dĩ tôi là người rất dễ sưng vào mỗi buổi sáng, bác sĩ cũng từng nói vì má tôi nhiều nên giai đoạn hồi phục sẽ dài hơn người khác, vậy mà không biết là ca mổ của tôi có tiến triển đặc biệt tốt không mà sưng giảm rất nhanh. Về độ thon gọn thì đúng là điều tôi vốn mong đợi, nhưng điều không ngờ tới là tình trạng bất đối xứng khuôn mặt gần như đã được chỉnh lại. Ban đầu trong quá trình tư vấn, tôi cũng chẳng kỳ vọng nhiều vào chuyện chỉnh bất đối xứng khuôn mặt, vì bác sĩ có nói rằng dù độ thon gọn có thể đạt được nhưng việc chỉnh bất đối xứng bằng phẫu thuật thì không dễ kỳ vọng chính xác; vậy mà nhìn vào khuôn mặt hiện tại, lông mày vốn một bên nhếch cao nay đã cân bằng song song hai bên, đôi mắt trước đây không đều nhau cũng đã trở nên cân xứng và ngay ngắn. Gò má và cằm vốn mỗi bên nhô lệch nay cũng đã được chỉnh lại cân bằng, song song. Tất nhiên cảm giác nghiêng trái và nghiêng phải trên khuôn mặt vẫn có khác biệt rõ ràng, nhưng ít nhất khi nhìn thẳng thì hai bên khuôn mặt trông như đối xứng hơn trước, điều đó thật sự rất kỳ lạ. Vì làm cả trán cùng lúc nên đến ngày thứ 10 tôi tháo băng. Khi tháo băng ra, tôi thấy trên gạc đắp lên vết thương ở da đầu chỉ dính chút máu rất ít, điều đó làm tôi thấy khá lạ. Sau khi gội đầu và tắm xong, tôi đội mũ ra ngoài, và vì trông chỉ như sưng ở mức vừa nhổ răng khôn nên không ai nhìn tôi một cách lạ lùng cả. Tôi đến bệnh viện để rút gần hết đinh thép ở da đầu và toàn bộ chỉ trong miệng, nhưng bất ngờ là khi rút chỉ trong miệng, hai mũi chỉ ở phía trước lại đau đến mức làm tôi giật mình. Nếu nói về đau liên quan đến phẫu thuật thì cơn đau này là đau nhất.(Tất nhiên chỉ là trong khoảnh khắc...^^;;) Về chuyện cố định vùng phẫu thuật, trong suốt mười ngày đầu tôi thỉnh thoảng sờ vào xương hàm và gò má, gõ nhẹ vào má, rồi thử há miệng một cách cẩn thận đến mức có thể, và với cảm nhận chủ quan của tôi thì rõ ràng là đã được cố định ổn định.(Đây là thứ cảm giác rất riêng của tôi, một kiểu “linh cảm” luôn nhạy nhất với những thay đổi trên chính cơ thể mình, nên không có cách nào giải thích bằng logic khác.) Nhân dịp này, tôi còn chụp luôn X-quang. Khi đến khoa X-quang, họ nói rằng đúng là ngày thứ mười sau mổ mà hầu như không thấy sưng, khiến tôi thầm rất vui. Nhân viên khoa X-quang ở đó hẳn đã gặp rất nhiều bệnh nhân đến chụp X-quang vì phẫu thuật thẩm mỹ, nên có thể khách quan so sánh và phân biệt mức độ sưng của bệnh nhân. Việc một người như vậy nói rằng hầu như không có sưng, nói cách khác, tôi hiểu là vùng phẫu thuật đang hồi phục rất nhanh. Những gì đáng nằm đúng vị trí đã được đưa về đúng chỗ, nên những thứ cần chảy thì đã chảy đúng, những thứ cần thông thì đã thông đúng, và những thứ cần được hấp thu thì cũng được hấp thu nhanh chóng. Mức độ thon gọn hiện tại, dù vẫn còn sưng ở ngày thứ 17, vẫn có thể cảm nhận rõ là đã hẹp hơn và có đường nét ba chiều hơn so với khuôn mặt trước đây. Vì sưng nên da trông khô ráp, mí mắt kép vốn rất mảnh cũng biến mất vì phù nhẹ, nhưng ngược lại so với khuôn mặt trước kia, tổng thể gương mặt trông thanh tú và nữ tính hơn nhiều. Trước đây tôi bận kéo tóc xuống để che mặt, còn bây giờ lại thấy càng chải tóc ra sau thì càng đẹp hơn.^^;; Lúc mới xẹp sưng và đường nét khuôn mặt bắt đầu lộ ra, vì quãng thời gian bất đối xứng trước đó kéo dài quá lâu nên tôi có cảm giác phần má bên phải, nơi xương gò má từng nổi rõ, trông có vẻ hơi chảy xệ và kém đàn hồi hơn một chút. Nhưng khả năng hồi phục và thích nghi của cơ thể thực sự kỳ diệu: mỗi ngày thức dậy, tôi lại có cảm giác như... da và cơ đang co rút chắc lại và được tổ chức lại để phù hợp với cấu trúc xương đã thay đổi... nên bây giờ gần như không còn cảm giác khác biệt về độ đàn hồi giữa hai bên má nữa. Bác sĩ điều trị cũng nói rằng nếu là ca phẫu thuật được thực hiện đúng phương pháp thì da không thể bị chảy xệ, và càng ngày diễn tiến sẽ càng tốt hơn. Bác sĩ ví rằng nếu khung xương là dây phơi, còn da là quần áo phơi, thì quần áo bị chùng là vì dây phơi đã chùng. Mặc dù đến giờ vùng quanh miệng vẫn còn tê rần, vết thương có vẻ sưng do mô sẹo, và biểu cảm khi cười vẫn còn rất gượng gạo, nhưng vì mỗi ngày đều thấy có tiến triển nên tôi đang chờ hồi phục mà không quá lo lắng. Nhìn lại thì dù những việc ấy xảy ra trong một khoảng thời gian không dài, nhưng khi nghĩ rằng khoảng thời gian đó còn bao gồm cả lúc tôi lần đầu tiên mang trong mình nỗi lo về tạo hình khuôn mặt, và hơn nữa còn bao gồm cả kỳ vọng về một cuộc sống sẽ thay đổi trong tương lai, thì có lẽ đó là những ngày dài, nặng nề, dữ dội và cũng đầy quyết liệt. Khi trước mổ tôi đọc các cộng đồng và bài viết liên quan đến phẫu thuật thẩm mỹ, thật tiếc là tôi đã bắt gặp rất nhiều câu chuyện đau lòng của những người đang chịu biến chứng sau phẫu thuật, và tâm trạng cấp bách nhất của họ chính là điều này. ‘Nếu có thể quay lại đúng thời điểm trước khi phẫu thuật thì tốt biết mấy...’ Dù là phẫu thuật để chỉnh sửa vì mặc cảm hay là phẫu thuật để đẹp hơn nữa, thì cuộc sống sau khi xảy ra biến chứng phẫu thuật thẩm mỹ đối với bất kỳ ai cũng là một thứ tàn khốc, phá hủy cả những hạnh phúc thường nhật của toàn bộ cuộc đời trước đó. Khi đọc những bài như vậy, tôi thấy rất đau lòng, và cũng vô cùng phẫn nộ trước một số bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ thiếu lương tâm, những người không hề áy náy khi cầm dao làm tổn thương cuộc đời người khác rồi ném họ sang một bên. Trường hợp của tôi thì vẫn còn quá sớm để kết luận, nhưng cho đến nay đây là một quá trình khiến tôi dự đoán kết quả sẽ thành công. Tuy nhiên, dù đã nhiều lần nghe bác sĩ điều trị giải thích về những bất tiện tạm thời và rối loạn chức năng có thể xảy ra trong quá trình hồi phục sau mổ, và cũng đã được cung cấp tài liệu hướng dẫn, dù đã nhiều lần kiểm tra diễn tiến qua các bài hồi ký của những người đi trước, thì quá trình chuẩn bị phẫu thuật, thực hiện phẫu thuật và hồi phục vẫn tự thân nó là một khoảng thời gian không hề dễ dàng, gây rất nhiều căng thẳng và lo lắng “nhỡ đâu”. Thậm chí có lúc tôi còn vuốt ve và nhớ nhung khuôn mặt trước phẫu thuật của mình qua ảnh, như thể đó là một người bạn không còn có thể gặp lại. Điều tôi muốn đáp lại những người đã giúp đỡ tôi rất nhiều qua cộng đồng này chính là điều sau đây. Điều tôi tha thiết muốn nói là trước khi quyết định phẫu thuật thẩm mỹ, xin hãy thật thận trọng, rồi lại thận trọng thêm nữa. Một khi dao mổ đã đặt xuống thì tuyệt đối không thể quay lại như cũ. Hãy là chủ nhân của khuôn mặt sẽ gắn bó với mình cả đời, nhìn lại thật tỉnh táo về sự cần thiết và mục đích của phẫu thuật, trong phẫu thuật thì phải trở thành người giám sát tổng thể nghiêm ngặt và tỉ mỉ nhất, còn sau phẫu thuật thì phải có ý chí kiên cường để tự mình chịu đựng quá trình nhẫn nại dài lâu và gian khổ. Nếu muốn giao mọi thứ cho may rủi, thì sau khi đã làm hết khả năng của mình trong toàn bộ quá trình, sau khi đã xác nhận quá trình tư vấn minh bạch và không có sai sót trong quá trình phẫu thuật, sau khi đã cố gắng hết sức để phục hồi và đạt kết quả thành công, lúc đó mới nên cầu mong không có phản ứng bất thường hay phản ứng không dung nạp sinh học nào vốn con người không thể đoán trước. Nói cách khác, với tư cách là con người và là chủ nhân đời mình, những việc có thể ngăn chặn từ trước thì phải cố hết sức mà ngăn. Việc cầu nguyện cho những điều vượt ngoài sức người là chuyện của sau này... Cuối cùng, tôi xin bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc với những ai đang đau khổ vì biến chứng phẫu thuật thẩm mỹ, và muốn nhấn mạnh rằng nhờ những lời khuyên và cảnh báo tha thiết của họ mà cuộc đời rất nhiều người đã thay đổi. Tôi cúi đầu cảm ơn, và mong rằng cuộc sống của mọi người sẽ được hồi phục và trở nên tươi sáng hơn.