Tài liệu quan trọng về vết thương (liên quan đến mô sẹo),

Dành cho những người có liên quan đến phẫu thuật tháo bỏ, sau khi tháo bỏ thì có quá trình vết thương lành lại mà, vì không phải khâu kín mà là lành dần trong trạng thái mở ở bên trong mũi, nên mình đăng lên vì nghĩ rằng biết quá trình đó có thể giúp ích khi cần thực hiện biện pháp nào đó. [Các giai đoạn lành vết thương] Khi mô bị tổn thương vì bất kỳ nguyên nhân nào, nhịp sinh học bình thường sẽ bị phá vỡ và phản ứng nhằm chữa lành vết thương sẽ bắt đầu. Quá trình lành vết thương có thể được chia thành 1) giai đoạn viêm 2) giai đoạn biểu mô hóa 3) giai đoạn tăng sinh 4) giai đoạn trưởng thành. 4 giai đoạn lành này có thể thấy ở mọi vết thương, và mỗi giai đoạn diễn ra liên tục, chồng lấp ở một mức độ nhất định mà không có ranh giới rõ ràng. Tốc độ và mức độ lành khác nhau tùy theo mô và phương pháp đóng vết thương. Tức là, nếu vết thương được khâu bằng phẫu thuật, collagen sẽ tích tụ ở mức gần giống bình thường và vết thương sẽ lành, đồng thời biểu mô hóa và co kéo vết thương xảy ra ít hơn. Tuy nhiên, nếu vết thương lành trong trạng thái hở, collagen sẽ tích tụ nhiều, biểu mô hóa xảy ra trên phạm vi rộng hơn, và sự co kéo vết thương sẽ nặng hơn. 1) Giai đoạn viêm Đây là giai đoạn đóng vai trò quan trọng nhất trong 4 giai đoạn lành vết thương. Vì nếu giai đoạn này kéo dài, quá trình lành vết thương tiếp theo sẽ bị chậm lại. Ở giai đoạn này, các mảnh vụn mô bị phá hủy, dị vật, mô hoại tử, v.v. phải được các tế bào viêm cấp tính và mạn tính dọn sạch thì mới chuyển sang giai đoạn tiếp theo. 2) Giai đoạn biểu mô hóa Da gồm biểu bì và trung bì, phần nằm trên bề mặt da là biểu bì. Khi bị chấn thương làm mất da, da sẽ phủ lại với tốc độ nhanh. Trong quá trình này, việc biểu bì của da phủ lên vết thương được gọi là biểu mô hóa. Sự biểu mô hóa này diễn ra mà không có trung bì. Quá trình biểu mô hóa ở vùng bị chấn thương là quá trình tế bào phân chia và di chuyển mà không biệt hóa. Tế bào biểu mô vốn dĩ vừa biệt hóa vừa thực hiện chức năng đặc thù của tế bào biểu mô, sau đó chết đi và trở thành lớp sừng. Tuy nhiên, nếu tế bào biểu mô bị chấn thương trong khi đang thực hiện quá trình này, tế bào biểu mô sẽ ngừng biệt hóa, và các tế bào đáy trong phạm vi 2 mm từ bờ vết thương sẽ phân chia nhanh gấp 40 lần bình thường. Do đó, sau 24-48 giờ kể từ khi tổn thương, bề mặt vết thương bắt đầu được phủ bằng biểu mô, và sự phân chia tế bào đạt đỉnh vào 48-72 giờ. 3) Giai đoạn tăng sinh Khi cơ thể có vết thương, nhiều loại tế bào miễn dịch sẽ tập trung lại. Nhiều chất hoạt hóa tế bào do chúng sản xuất gây tăng sinh nguyên bào sợi, tạo thành và tích tụ chất nền gian bào, giúp vết thương lành lại. Người ta đã phát hiện rằng trong quá trình này, các chất hoạt hóa tế bào được tạo ra với lượng lớn gây phản ứng quá mức và hình thành sẹo. Vì vậy, các nỗ lực nhằm điều chỉnh những chất hoạt hóa tế bào này để giảm hình thành sẹo vẫn đang tiếp tục. Giai đoạn tăng sinh bắt đầu vào ngày 5-7 sau tổn thương và kéo dài 2-3 tuần; trong thời gian này, vết thương được lấp đầy bằng mô liên kết mới gọi là mô hạt. Trong khi trải qua giai đoạn viêm, vết thương trở nên sạch, chồi mao mạch mọc vào và nguyên bào sợi tập trung lại. Khi bước vào giai đoạn tăng sinh, các nguyên bào sợi đã tập trung sẽ tổng hợp sợi collagen, thành phần chính của mô liên kết, tạo cho vết thương sức chịu kéo. Giai đoạn tăng sinh hoạt động mạnh hơn ở bệnh nhân trẻ so với bệnh nhân cao tuổi, và thường xem độ tuổi giữa 20 là mốc ranh giới. Lấy thời điểm này làm chuẩn, trước đó thì hoạt động mạnh, sau đó thì dần kém hoạt động hơn. Sức chịu kéo của vết thương tăng nhanh từ cuối tuần thứ nhất, đạt đỉnh vào ngày thứ 42, và trong thời gian này, chuyển hóa tại vết thương diễn ra mạnh mẽ để đạt đến giai đoạn trưởng thành. Sau khi khâu, sức chịu kéo đạt điểm cao nhất vào khoảng ngày thứ 60. 4) Giai đoạn trưởng thành Giai đoạn trưởng thành là giai đoạn mô hạt chứa nhiều nguyên bào sợi chuyển thành mô sẹo chứa đầy sợi collagen, bắt đầu vào ngày thứ 15 sau tổn thương và kéo dài đến 18 tháng. Trong thời gian đó, sẹo co lại từ mọi hướng, nước dư thừa thoát ra khoảng gian bào, và collagen trở nên chắc hơn. Số lượng nguyên bào sợi giảm, và nhiều mạch máu trước đó bị bít tắc. Trong khi giai đoạn trưởng thành đang diễn ra mạnh (trong 2 tháng), sẹo hình thành quá mức một cách liên tục, đỏ và nhô lên; nhưng khoảng 6 tháng sau, collagen dần trưởng thành, các mạch máu bị nén lại, sẹo ngày càng mỏng và màu nhạt hơn. Trường hợp sẹo bình thường, trong 6-12 tháng, khi sẹo trưởng thành, sẹo sẽ dần mềm hơn và mỏng hơn. Màu nhạt đi nên ít nổi bật hơn. Tuy nhiên, nếu sau 6 tháng mà hiện tượng tạo và phân giải collagen vẫn còn hoạt động mạnh, nó sẽ trở thành sẹo phì đại (mô sẹo) hoặc sẹo lồi.