**Đây là trải nghiệm của tôi sau 3 lần phẫu thuật trong 20 năm, và gần đây tôi đã phẫu thuật lại bằng sụn sườn; bài viết rất dài. **Có người hỏi trong bình luận xin thông tin bệnh viện, nhưng bài viết này không phải để giới thiệu bệnh viện; tôi viết ra vì trước khi phẫu thuật, nếu có thể đọc được trải nghiệm của ai đó thì hẳn đã giúp ích cho tôi, nên tôi muốn chia sẻ cả những điểm tốt lẫn những điểm đáng tiếc. Trên hết, mỗi người một trường hợp khác nhau nên các bình luận đoán bệnh viện đã bị xóa, và về sau có hỏi nữa tôi cũng sẽ không cho biết bệnh viện đâu. **Trong các biến chứng sau khi lấy sụn sườn ở bài viết này, phần đau tập trung ở vùng lấy sụn đã đỡ rất nhiều, nhưng cảm giác lồng ngực bị hõm xuống, yếu đi, và những cơn ho tự phát không kiểm soát được khi nói chuyện và thở ra nhẹ ở thì thở ra thấp (khác với triệu chứng cảm cúm hay hen) thì đến hiện tại, sau mổ 3 tháng rưỡi, thỉnh thoảng vẫn còn. Gần đây tôi còn tìm thấy một bài chia sẻ trên một diễn đàn khác nói rằng có người quen sau khi lấy sụn sườn từ tháng thứ 2 bắt đầu ho dai dẳng; trước mắt chính tôi cũng có triệu chứng như vậy nên tôi nghĩ dù chỉ là triệu chứng tạm thời thì vẫn có thể có liên quan. Tôi dự định sẽ viết lại ở mốc 7 tháng. **Tôi định đi tái khám ở mốc 6 tháng nhưng lịch của tôi không khớp nên đến giờ vẫn chưa thể viết bài cảm nhận ở mốc 7 tháng. Vì đã tái tạo cả đến vách ngăn mũi nên dù nhìn bên ngoài hình dáng có tốt, tôi vẫn thấy rất nhiều bất tiện khi cảm nhận bằng mũi. (Ngoài hoàn cảnh đặc thù cá nhân của tôi ra thì bản thân sụn sườn cũng có đặc tính riêng.) Hiện tôi đang chuẩn bị ra nước ngoài sinh sống nên không có nhiều thời gian, khi nào rảnh tôi sẽ đăng thêm. **Sụn sườn không phải được nghiền rồi ghép hai lớp, mà là dùng dao mổ băm nhỏ, sau đó làm đông lại thành dạng gel bằng tiểu cầu rồi đặt lên sống mũi. Có người cứ tưởng là tôi đã nghiền ra rồi ghép nên liên tục hỏi, nhưng trong bài viết cũng đã nói là không phải vậy. Sụn tự thân không thể giống silicone mà tùy ý tạo hình rồi ghép vào, lấy ra. Ngoài ra, nếu tạo hình thành một khối duy nhất để ghép thì muốn lấy đủ lượng sụn cũng phải cắt lấy rất nhiều sụn sườn. Vì thế, để bù cho nhược điểm này, người ta băm nhỏ sụn tự thân có kích thước không đủ lớn bằng dao mổ, rồi bọc nó bằng màng phổi hoặc cho vào ống tiêm, tạo thành hình dạng dài như một loại vật liệu độn rồi đặt lên sống mũi. Tôi nghĩ phương pháp này cũng không phải là một phương pháp ghép sụn tự thân đã được theo dõi tiên lượng qua thời gian rất dài trên lâm sàng. Có thể tận dụng sụn tai hoặc phần vụn sụn sườn nên cũng có vẻ là một cách khá ổn, nhưng so với silicone thì có lẽ vẫn có những vấn đề như khả năng giữ dáng kém hơn, và khi muốn thay đổi ý định thì một khối vật liệu độn liền mạch có thể rút ra khá dễ, còn việc loại bỏ hoàn toàn có thể khó khăn hơn.
Mục đích bài viết của tôi là khuyên rằng, ngoài những thủ thuật chỉ đặt vật liệu ghép lên sống mũi hoặc buộc nhẹ phần cánh mũi mà không cắt tách hay cắt bỏ sụn bên trong mũi của mình, thì nên hạn chế tối đa các phẫu thuật mũi có động chạm đến cấu trúc xương.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Sau một thời gian nữa tôi sẽ viết thêm một bài cảm nhận nữa. (Vì phẫu thuật mũi là thứ mà kết quả thay đổi qua vài tháng đến vài năm.)
Hiện tại tôi vẫn sinh hoạt hằng ngày, mang đồ đạc bình thường không gặp trở ngại, nhưng chỗ lấy sụn sườn vẫn còn râm ran đau, và khi nói nhiều, thở gấp thì màng phổi có cảm giác như bị hút nhẹ vào trong, hay nói đúng hơn là vùng từng được sụn sườn nâng đỡ có cảm giác bị hõm xuống; trong những tình huống trước đây chưa từng trải qua còn có cả ho tự phát, nên tôi đăng ký làm thành viên để xem các bài hậu phẫu của người khác.
Đến khi có tuổi tôi mới nhận ra phẫu thuật thẩm mỹ nguy hiểm đến mức nào qua rất nhiều tin tức tai biến y khoa và tác dụng phụ. Vì vậy, việc một bệnh viện có nguyên tắc vận hành để tránh tai biến y khoa hay không cũng trở thành một tiêu chí quan trọng khi tôi chọn nơi giao ca mổ của mình. Sau lần phẫu thuật lại mũi, qua từng năm mũi càng bị cong nặng hơn, kéo theo một bên đường thở thường xuyên bị tắc, nhưng vì sợ mổ thêm sẽ còn tệ hơn nên tôi đã chịu đựng gần 7 năm. Sau đó tôi hạ quyết tâm tìm một chuyên gia thuộc chuyên khoa tai mũi họng có kinh nghiệm lâu năm cả về chức năng lẫn thẩm mỹ, rồi mới mổ. Việc chọn ê-kíp y tế theo tiêu chí này là vì tôi nghĩ môi trường và thái độ phẫu thuật hời hợt tuyệt đối không được phép gây ra tai biến lớn như viêm nhiễm hay làm chức năng suy giảm nặng hơn. Tôi đã phẫu thuật bằng sụn sườn tự thân và hoàn toàn không dùng vật liệu độn nhân tạo. (Hãy nhớ rằng chỉ vì là bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng không có nghĩa là sẽ không gây rối loạn chức năng, nên các phẫu thuật viêm mũi, viêm xoang cũng phải hết sức cẩn thận. Cần gặp bác sĩ có kinh nghiệm và ca mổ đáng tin cậy được tích lũy trong thời gian dài, thu thập đầy đủ uy tín qua nhiều kênh, và phải ghi nhớ rằng trên mạng có rất nhiều bình luận, bài review giả mang tính quảng bá được vận hành rất tinh vi nhờ tính ẩn danh.)
Tôi đã tư vấn tổng cộng 3 lần (lần đầu chụp X-quang và tư vấn, lần tái khám tư vấn lại, và ngày mổ thì cùng bác sĩ trưởng xem CT hoặc ảnh trước mổ rồi trao đổi ngắn thêm một lần nữa). Theo hệ thống khám chữa của bệnh viện này thì thông thường sẽ tư vấn khoảng 3 lần, bao gồm cả ngày mổ. Dù vậy tôi vẫn thấy mình đã không tư vấn đủ kỹ rồi tự trách, một phần vì tôi rất không muốn phải mở mũi ra lần nữa nhưng vẫn buộc phải mổ nên tâm lý khá u ám, phần khác vì tôi nghĩ bác sĩ là người có uy tín nên chắc sẽ tự xử lý được, thế là tôi không hỏi kỹ lưỡng. Dù sao thì giá như trước mổ tôi học kỹ hơn thì có lẽ sẽ có một buổi tư vấn tốt hơn. Bởi vì chỉ khi bản thân hiểu đầy đủ mình sẽ phẫu thuật theo phương pháp nào, kết quả và khả năng biến chứng ra sao, thì trước mổ mới có thể nói rõ điều gì mình không muốn và điều gì mình mong muốn, đồng thời trong quá trình hồi phục cũng bớt lo âu hơn. Hơn nữa, dù bác sĩ có quyền uy đến đâu, nếu không giao tiếp được với bệnh nhân thì cũng khó đạt đúng mục đích mong muốn hoặc tránh điều không mong muốn.
Nói thêm ngoài lề, trong buổi tư vấn cuối cùng ngay trước khi mổ, bác sĩ hỏi tôi muốn gì về mặt hình dáng. Tôi nói: “Không... tôi hầu như không mong gì, chủ yếu là chức năng...” Thì bác sĩ nhăn mặt rồi nói kiểu “Không, nói thật đi!!” Lúc nhớ lại tôi thấy đoạn đó hơi buồn cười. Khi hỏi nếu có mong muốn gì về hình dáng thì cứ nói theo thứ tự ưu tiên, tôi liền nói ngay một tràng: “Sống mũi bị lệch, đầu mũi bị sa xuống, và phần lõm nhẹ giữa một bên cánh mũi với sống mũi, nếu chỉnh được thì tốt ạ.” Bác sĩ nói hiểu rồi. Có lẽ bác sĩ cảm thấy tôi còn muốn thêm gì đó nhưng không nói thật lòng? Có lẽ vì sẵn mổ rồi mà tôi lại không nói rõ tôi muốn dáng mũi trông như thế nào, nên bác sĩ đã nhắm vào phần đó để làm gần với điều tôi mong muốn hơn.
Tóm lại, mục tiêu phẫu thuật được đặt ra như sau: (loại bỏ silicone cũ, chỉnh vẹo vách ngăn mũi, sửa lệch sống mũi bên ngoài, chỉnh van mũi, và làm một ca phẫu thuật thẩm mỹ mũi vừa đủ phù hợp với khuôn mặt của tôi)
Khi xin bản ghi phẫu thuật ra xem (bệnh viện có quy trình ghi chép đúng đắn cả giấy đồng ý mổ lẫn biên bản phẫu thuật, và bản ghi phẫu thuật được cấp ngay với chi phí chỉ vài nghìn won), tôi thấy họ ghi rằng sụn sườn tự thân đã được lấy ra, băm nhỏ, làm đông lại bằng một loại tiểu cầu nào đó, rồi đặt lên sống mũi và phủ lên trên bằng “mạc hiến tặng” (mạc đồng loại - mạc từ cùng loài người). Việc dùng mô không phải của chính cơ thể tôi, tức là mạc được xử lý từ thi thể người khác, là điều trước mổ tôi không hề lường trước. Nếu dùng toàn bộ sụn sườn để carving đặt lên sống mũi thì có thể bị cong vênh do warping, còn nếu muốn dùng mạc tự thân thì phải lấy riêng mạc thái dương. Vì tôi đã không chuẩn bị trước đủ kỹ nên lúc đó không biết rằng phương pháp dùng sụn sườn cũng có rất nhiều biến thể; giá như ê-kíp y tế chủ động giải thích điểm này trước khi tư vấn thì tôi đã yên tâm hơn nhiều. Gần đây còn có bệnh viện nói rằng họ không dùng dao mổ băm sụn sườn mà nghiền nó rồi đặt lên sống mũi như filler; nhân tiện nói luôn, tôi cho rằng cách này có thể là một phương pháp rủi ro. Vì băm bằng dao mổ tốn nhiều thời gian và công sức nên họ nói sẽ dùng một loại máy nào đó để nghiền ra (máy gì, quy trình ra sao? nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc vệ sinh thì thế nào?), nhưng dù nghiền thành bột rồi đặt vào và làm đông cứng lại, nếu sau này cần tháo ra thì làm sao tìm hết từng hạt đó đây... Cả việc gọi là máy nghiền đó là máy gì cũng không rõ, và chắc hẳn một máy sẽ được dùng lặp lại để nghiền sụn của nhiều bệnh nhân khác nhau; việc khử trùng mỗi lần được thực hiện như thế nào, và liệu có đảm bảo các hạt đó không còn sót lại để đi vào dây thần kinh hay mạch máu hay không thì tôi cũng không rõ. Nói thật thì....
Trước mổ, bác sĩ gây mê sẽ phụ trách gây mê toàn thân đã trực tiếp nhận giấy đồng ý và bảng câu hỏi kiểm tra, rồi sau phẫu thuật, lúc hồi sức bác sĩ cũng quay lại kiểm tra tình trạng của tôi thêm một lần nữa, điều đó khiến tôi yên tâm.
Mỗi ngày bệnh viện chỉ mổ một ca. Ca mổ bắt đầu lúc 9 giờ sáng, kéo dài qua 1 giờ chiều, tổng cộng hơn 4 tiếng. Bác sĩ phẫu thuật có nói với người nhà rằng ca mổ diễn ra tốt đẹp. Sau khi gây mê toàn thân và tỉnh lại, nhiều người nói sẽ đau răng cửa hoặc đau môi (có lẽ do đặt ống thở gây khó chịu), nhưng tôi không gặp những vấn đề đó nên thấy tốt. Chi phí đã bao gồm nhưng vì nằm phòng đơn nên người nhà cũng ở lại chăm nom khá tiện, điều đó khiến tôi hài lòng; vì tôi có hen và đây là khoa tai mũi họng nên lúc hồi tỉnh và phục hồi, họ còn cho khí dung nebulizer; y tá cũng nhiều lần tới vì tôi nói bị đau nửa đầu nên truyền thêm thuốc giảm đau có thành phần Tylenol. Tôi xuất viện sau hơn 5 giờ chiều ngày phẫu thuật. Việc tái khám sau mổ hiện nay cho đến nay do chính bác sĩ phẫu thuật trực tiếp theo dõi, gồm tháo băng nhét mũi và sát khuẩn vào ngày hôm sau, kiểm tra sát khuẩn vào khoảng ngày thứ 4, cắt chỉ vào ngày thứ 7, và tái khám sau một tháng. Khi tôi xin bản ghi phẫu thuật thì thấy bản tiếng Anh, dù có 2 lỗi đánh máy nhưng việc mô tả chi tiết một ca phẫu thuật phức tạp bằng những câu đầy đủ là điều tôi thấy rất tốt. Điều này vốn dĩ phải là lẽ đương nhiên, nhưng ở các phòng khám tư tại Hàn Quốc thì có bao nhiêu nơi ghi đúng cả tên các nhân viên tham gia mổ vào biên bản phẫu thuật cơ chứ. Ngoài ra còn có một bản ghi vẽ cấu trúc mũi từ chính diện và nghiêng, ghi rất đơn giản vị trí đã làm gì, cùng với vật liệu và phương pháp phẫu thuật; khi tôi xin bản đó ra xem thì hiểu rõ hơn nhiều.
Tôi nghĩ việc xin bản ghi phẫu thuật để tự nhớ lại nội dung phẫu thuật và hiểu ở mức cơ bản mình đã được làm gì là rất tốt. Trường hợp của tôi thì kỹ thuật được sử dụng khá nhiều, cá nhân tôi thấy khá bất ngờ. (Có lẽ bài sau tôi sẽ viết kỹ hơn về phần này..) Giá như lúc đầu tôi đặt mục tiêu phẫu thuật thấp hơn thì có lẽ ca mổ đã đơn giản hơn; tôi tự hỏi liệu có nên buông bỏ cả chuyện dáng mũi không. Dù đã dùng khá nhiều kỹ thuật như vậy, cảm nhận của tôi về chính chiếc mũi này là, ngoại trừ độ cứng của sụn sườn, mọi thứ có vẻ khá ổn định. Phần sưng cũng như những chỗ nhức, nóng rát gần như không có. Tôi cảm thấy đây là một ca mổ được thực hiện rất cẩn thận và tỉ mỉ.
Diễn tiến sau mổ. (Ai bảo sụn sườn 1-2 tuần là không đau? Phần này tôi sẽ viết sau. Quá trình hồi phục thông thường thì đã có rất nhiều bài khác nên tôi bỏ qua.)
Về mặt chức năng, vấn đề vách ngăn lệch làm một bên mũi dính vào và tắc nghẽn đã cải thiện nhờ chỉnh vách ngăn; vì tôi cũng bị dị ứng nên thường chảy nước mũi, còn vấn đề nước mũi cứ đọng ở vòm lỗ mũi của đầu mũi bên này thì đã cải thiện nhờ chỉnh van mũi. Tuy nhiên, khi đường thở được khai thông thì tôi lại thấy bên đó thở khô. Có thể do đang vào mùa đông, hoặc vì đường thở trước đây bị tắc nên niêm mạc bên trong mũi đã teo lại (nghe nói là cuốn mũi), giờ không khí vào nhiều hơn nên khả năng điều tiết độ ẩm của luồng khí chưa đủ. Tôi chỉ mong thời gian trôi qua sẽ quen dần. Và sau khi mổ van mũi ở bên này thì nước mũi lại chảy sang bên đối diện... ㅡ, ㅡ có vẻ như đường chảy của nước mũi đã đổi bên..... biết làm sao đây, nếu nước mũi không nhiều hơn trước thì việc nước mũi vốn có chảy sang bên khác cũng đành chịu vậy. Quả nhiên sau phẫu thuật luôn có những kết quả không ngờ tới. (Thực ra tên phương pháp phẫu thuật thì vẫn gọi giống nhau là “chỉnh vẹo vách ngăn mũi”, nhưng bên trong có nhiều cách xử lý khác nhau tùy từng trường hợp, và nghe nói để làm thành công không hề dễ. Phẫu thuật chức năng cũng rất nguy hiểm, vì nhiều người đã cắt bỏ để cải thiện chức năng nhưng lại gặp biến chứng không thể đảo ngược. ****Nhân tiện, nếu phẫu thuật viêm mũi mà dễ dàng cắt hay xén những mô niêm mạc như cuốn mũi thì có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng như hội chứng mũi rỗng. Ngoài ra, việc tắc nghẽn trong mũi vốn dĩ là do niêm mạc khi sưng khi xẹp, lại còn có thể tắc theo chu kỳ từng bên, và còn do yếu tố môi trường, dị ứng, v.v., nên đừng vội mổ chỉ vì thấy mũi hơi nghẹt.
Theo tôi, chẩn đoán thì dễ vì bệnh nhân cứ thao thao kể triệu chứng, nhưng giải quyết thì không phải ai cũng làm được. Thậm chí bác sĩ nào thích mổ quyết liệt với tâm thế “tôi sẽ giải quyết dứt điểm” mới đáng sợ hơn. Tôi nghĩ bác sĩ thận trọng là tốt. Phẫu thuật ngoại khoa luôn có thể tạo ra những vấn đề không lường trước theo thời gian. Cơ thể con người không phải là thứ được chuẩn hóa đồng loạt theo sổ tay, mà thật sự mỗi người mỗi khác. Dù có chọn đúng ê-kíp có tay nghề và có tâm, xác suất tác dụng phụ chỉ giảm đi chứ biến số vẫn luôn tồn tại... khoa học và y học vẫn còn trong quá trình thử-sai, và điều đó sẽ còn tiếp diễn không ngừng.
Về mặt hình dáng, ngoài việc chỉnh thẳng chỗ lệch ra thì tôi gần như đã buông kỳ vọng sẽ đẹp hơn, vậy mà kết quả lại đẹp một cách rất bất ngờ. Không phải vì kỳ vọng của tôi thấp, mà nhìn khách quan thì so với trước mổ, mũi đã thẳng hơn và nét mặt cũng tốt hơn. Tôi vốn rất ghét kiểu người không có nền tảng khuôn mặt đó mà lại cố tạo dựng một chiếc mũi quá nổi bật, và tôi biết triết lý của bác sĩ này cũng như vậy. Nhưng ngược lại, chiếc sống mũi của tôi cao hơn tôi nghĩ một chút, và đầu mũi cũng được nâng lên đến mức chỉ vừa đủ để xóa cảm giác chảy xệ, vậy mà bác sĩ lại tạo cho tôi một dáng khá nữ tính đến mức làm tôi hơi bối rối... (Độ cao sống mũi có nghe nói là sụn sườn sẽ bị hấp thu khoảng 10% nên có lẽ bác sĩ đã cố tình làm hơi quá chỉnh chăng? Tôi thoáng nghĩ vậy.) Phần sống mũi lệch đã được chỉnh thẳng rõ ràng, và tôi cũng nói muốn đầu mũi tròn chứ không nhọn, chi tiết này cũng đã được tôn trọng. Với tư cách là chủ nhân của chiếc mũi này, điều tôi cảm nhận là sự gượng ép do độ cứng của sụn sườn, nhưng về ngoại hình trong gương thì chiếc mũi của tôi lại trông ổn đến kỳ lạ, gần như không hề có vẻ đã từng phẫu thuật.
Tuy nhiên, một bên lỗ mũi có vẻ bị kéo lên nhiều hơn về phía đầu mũi, nên sự bất đối xứng vốn đã nhẹ của lỗ mũi nay bị lộ rõ hơn, vì đầu mũi được nâng cao nên phần đó càng dễ nhìn thấy. Đây hiện tại cũng chỉ là suy đoán của tôi thôi, nhưng có lẽ khi chỉnh van mũi thì phần đầu mũi bên đó trở nên căng hơn, và ghép sụn lại càng kéo đầu mũi lên, khiến một bên lỗ mũi thành như một hạt đậu dài bị kéo căng còn bên kia thì thành hạt đậu nhỏ hơn tương đối. Tôi cũng chẳng muốn soi kỹ khuôn mặt mình đến mức vi mô để sống, và người khác cũng đâu có thường xuyên nhìn mặt tôi từ dưới mũi lên, nhất là tôi không muốn tiếp tục can thiệp xâm lấn lên khuôn mặt mình, nên tôi chưa hỏi ngay về điểm này.
Một điều tôi cảm nhận lần này là không phải cứ theo kiểu đã làm thì làm luôn cho đủ các lựa chọn là tốt. Khi một ca mổ có quá nhiều biến số như vậy thì khả năng khó tìm ra yếu tố nào gây vấn đề sau mổ sẽ tăng lên, nên không được quá tham. Tôi vì những lần phẫu thuật trước mà thành một ca khá phức tạp do biến dạng mũi. Bác sĩ nói tôi là bệnh nhân ở mức độ trung bình của bệnh viện này, thế nên có vẻ số người bị biến chứng nặng sau phẫu thuật mũi thật sự rất nhiều.
<<Từ đây trở đi là những khó khăn tôi đang cảm nhận hiện tại>>
Thứ nhất, sụn sườn khiến mũi trở nên khá cứng, và điều đó cũng làm trái tim tôi trở nên cứng lại. Có báo cáo cho thấy độ cứng của mô sẹo trong các dấu hiệu biến chứng sau mổ tăng nhiều nhất vào khoảng 1 tháng, sau đó sẽ giảm dần đến tận tháng thứ 7, và còn thay đổi đến 1-2 năm; vì thế có lẽ cần theo dõi và chăm sóc tốt trong khoảng thời gian đó. Nhưng riêng phần độ cứng do vách ngăn mũi và trụ mũi được cố định tạo ra chuyển động dọc toàn bộ cơ thể của mũi thì (coi như gần như không di động), tôi không nghĩ sẽ mềm ra được. Chuyển động trái phải thì vẫn làm được, nhưng nếu ấn đầu mũi từ trên xuống phía mặt, hoặc nâng lên theo hướng làm mũi giống mũi heo thì hầu như không nhúc nhích. Cả lúc biểu cảm nhăn mặt như chị Kim Hye-soo cũng thấy khó chịu và tôi giật mình trong chốc lát, vì trụ mũi không bị kéo lên theo. Cảm giác như mũi tôi bị buộc chặt cứng vậy.
Thứ hai, tôi cứ liên tục tự hỏi liệu việc lấy sụn sườn có thật sự là quyết định đúng từ góc nhìn sức khỏe hay không? Tất nhiên, tôi cực kỳ ghét vật liệu độn nhân tạo nên lựa chọn thay thế chỉ còn sụn tai hoặc sụn sườn. (Ai có thể chia sẻ nhiều review của những người đã lấy sụn sườn và trải qua vài năm sau đó thì tốt quá) Nếu dùng sụn sườn cho cả sống mũi thì có vẻ chiều dài lấy đi khoảng 4-6 cm; phần bị mất đi như vậy liệu có thực sự an toàn suốt đời mà không có biến chứng nào khác không? Khi tư vấn thì bác sĩ nói là không sao, nhưng không biết có nghiên cứu theo dõi dài hạn nào về điểm này hay không. Tôi không chỉ nói chuyện đau đớn thường 1-2 tháng là gần như không cảm thấy nữa, mà muốn nói đến việc sau này khi lớn tuổi thì nó có an toàn xét về ảnh hưởng tới hệ hô hấp hay chức năng bảo vệ khi có chấn động bên ngoài hay không. Một phần sụn sườn vốn ôm theo đường cong bảo vệ khoang ngực bị mất đi, khiến da và mô bên dưới, kể cả cơ, như ép thẳng lên màng phổi, ngay cả khi mặc áo ngực thể thao mỏng và mềm cũng thấy áp lực đè lên vùng lấy sụn hoặc phía trên nó gây khó chịu, đôi khi vùng lấy sụn còn đau. Khi hô hấp và nói chuyện, tôi còn bị ho khan tự phát không kiểm soát. Việc này có liên quan vật lý gì đến việc mất đi một phần sụn sườn hay không? Tôi thật sự không hiểu nổi. Chỉ là tôi đoán rằng vì hình như cũng có thụ thể ho ở vùng cơ hoành, nên khi một thanh xà đỡ nâng thành ngực bị mất đi thì lúc hô hấp ngực có thể kích thích thụ thể ho chăng... tôi chỉ tự suy đoán một mình như vậy. Tôi không ho theo kiểu khò khè từng cơn mà đột nhiên phát ra tiếng khẹc khẹc, một cơ chế trước đây chưa từng trải qua nên thấy rất lúng túng, vì không giống cảm cúm cũng chẳng giống hen. Hiện giờ tôi chỉ mong đó là do đúng vào mùa đông sau mổ mà thôi. (Tôi sẽ viết thêm bài sau)
À, chuyện tháo silicone Tôi không có sống mũi quá thấp nên miếng silicone đặt vào ban đầu cũng khá mỏng, nhưng có lẽ vì có gồ nhẹ nên nó không cố định thẳng mà bị trượt lệch sang một bên sống mũi, làm mũi tôi nhìn cong hơn nữa (vì vậy trên phim X-quang nghiêng, người ta nói có miếng silicone dày đến 6 mm ở phía gần cánh mũi và càng xuống dưới càng dày, nhưng lúc lấy ra thì lại gần như đồng đều, chỉ khoảng 2 mm từ giữa hai chân mày đến đầu mũi. Lúc đó tôi không nói được rằng với độ cao mũi bẩm sinh của tôi thì chuyện đó không thể như vậy... vì khi mổ thời điểm đó tôi đâu biết chính xác đã làm gì). Dù không có co rút bao xơ, viêm nhiễm hay vôi hóa silicone thì cũng vẫn phải tháo ra. Bệnh viện còn đưa cho tôi miếng silicone đã lấy ra, vì nó đã bị cong suốt mấy năm nên khi lấy ra khỏi cơ thể mà vẫn cong như vậy thật lạ, và tôi cũng thấy nhẹ lòng khi đã lấy nó ra.
Sau khi tự tìm hiểu thêm về cách chỉnh vẹo vách ngăn mũi sau mổ, tôi thấy có vẻ tùy tình trạng bệnh nhân mà có vài phương pháp. Tôi thì đây là lần mổ thứ 3 nên trong bản ghi mổ thấy rằng vách ngăn đã được dùng hết, chỉ còn khung chính của vách ngăn dạng chữ L và phần vách ngăn đã bị rỗng đi... và ngay cả thứ đó cũng đã bị biến dạng do 2 lần mổ trước. Vì vậy, có lẽ cách cắt hay chỉnh sửa trực tiếp bằng sụn sẽ khó mà đủ, và phải dùng thêm sụn khác để gia cố và nắn thẳng cưỡng bức. Với trường hợp như tôi, liệu dùng sụn tai mềm có phù hợp không thì tôi không phải bác sĩ nên cũng không biết, vì trước mổ tôi không học kỹ đến mức nghĩ đến việc hỏi. Nghe nói để giữ vách ngăn thì sụn sườn là chắc chắn nhất. Vấn đề là bác sĩ xử lý sụn sườn giỏi đến đâu, và gánh nặng của chính biến chứng từ việc lấy sụn sườn ra sao...
Tổng kết sau mới chỉ hơn một tháng là:
1. Hệ thống khám chữa của bệnh viện tôi chọn đúng như đã tìm hiểu trước là an toàn và thoải mái. 2. Về tính đạo đức của bác sĩ mổ chính và tính chuyên môn trong kỹ thuật phẫu thuật, ít nhất với trường hợp của tôi thì không có gì phải nghi ngờ. 3. Việc dùng sụn sườn tự thân cứng đến mức gây khó chịu không thể so sánh với sụn tai hay các mô khác. (Nghe nói sụn dùng để kéo dài vách ngăn cũng cứng. Tôi là ca tái mổ nên cả vách ngăn cũng đã được dùng và không còn nữa.) Không có triệu chứng đau rát hay nóng buốt. (Vì sụn sườn cứng nên nghe đâu nếu dùng cho trụ mũi thì có thể gây đau đầu mũi hay những triệu chứng nghiêm trọng như vậy, nhưng tôi nghĩ đó chắc chắn không phải là bác sĩ giỏi trong việc dùng sụn sườn. Trường hợp của tôi thì nó cứng nhưng hoàn toàn không đau; chỉ có vùng lấy sụn sườn là đau thôi.) Dù sao thì đó là đặc tính vật liệu của sụn sườn.
Vì vậy!! Những người có mũi rất thấp nhưng tha thiết muốn nâng sống mũi, những người có mũi nhỏ và rất muốn kéo dài chiều mũi, những người rất muốn dựng trụ mũi cao thẳng, và những người đã mổ nhiều lần hoặc bị co rút bao xơ, viêm nặng khiến chắc chắn phải tái tạo, thì dù có nhược điểm của sụn sườn tự thân, có lẽ lại sẽ rất hài lòng vì độ chắc và tính ổn định của mô tự thân phù hợp với những khó khăn như vậy. Nhưng ngoài những trường hợp đó ra thì có lẽ sẽ hối hận. (Trường hợp của tôi vì có đeo kính và bản thân tôi đã buông bỏ khá nhiều - phần quan trọng là cải thiện chức năng, và điều quan trọng nhất là sự hài lòng của tôi với chính cơ thể mình - nên việc lại có thêm một kiểu gò bó vì chiếc mũi trở nên cứng đã làm tôi khá bối rối và hối hận. Chiếc mũi trong gương thì nhìn bên ngoài đã được nâng cấp và ổn đẹp, nhưng khi chạm vào hoặc khi khẩu trang đè vào đầu mũi thì cứng ngắc, có cảm giác như thành cyborg.)
4. Giống như mọi ca mổ khác, sụn sườn tự thân đi kèm gánh nặng phải lấy một phần sụn sườn vốn bảo vệ lồng ngực, và còn phải chấp nhận sự bất tiện từ đặc tính cứng của nó, nên nếu rơi vào tay ê-kíp có tay nghề không đủ rồi sau đó gặp vấn đề hay hối hận thì vì không thể chỉ cắt ra rồi ghép lại như cũ phần sụn xương sườn đã dùng, nên chuyên môn của ê-kíp y tế thật sự, thật sự, thật sự rất quan trọng.
<<Tiếp theo là suy nghĩ của tôi về chính phẫu thuật thẩm mỹ mũi>>
Phẫu thuật thẩm mỹ mũi thật sự rất khó. Nếu được thì đừng làm ngay từ đầu. Mũi tôi vốn sống cao, xương mũi lại bè như mũi đàn ông, nên lúc nhỏ tôi đã không nghĩ gì mà làm lần phẫu thuật đầu tiên để khiến nó nữ tính hơn (do một bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ chỉ chuyên mũi). Suốt 10 năm gần như không có vấn đề lớn (hồi đó họ đặt một miếng Gore-Tex mỏng làm vật liệu độn; đến thời điểm lâu hơn nữa thì không biết nó sẽ ra sao). Sau 10 năm, tôi nghĩ làm nâng cấp hình dáng nên đã đến gặp một bác sĩ trưởng cũng chỉ chuyên mổ mũi mà tôi quen qua bạn bè (không phải quen từ bệnh viện thẩm mỹ), rồi vui vẻ tái phẫu thuật nhanh gọn, nhưng lần này lại gây ra rất nhiều vấn đề. Ban đầu dáng mũi đẹp, nhưng từ năm thứ 4-5 sau mổ, silicone bắt đầu cong dần, sống mũi cũng cong, một bên mũi bị tắc...... Có lẽ trong lần mổ đầu đã dùng vách ngăn rồi, đáng lẽ không nên đụng vào nữa mà để yên, nhưng khi tái phẫu thuật lại động chạm đâu đó khiến vách ngăn không chịu nổi lực rồi dần cong và sụp xuống. Có vẻ còn dùng cả sụn tai và AlloDerm ở đầu mũi, nhưng sụn tai giảm bớt và AlloDerm bị hấp thu nên phần cánh mũi cũng nhỏ lại, trụ mũi mất lực và rũ xuống... năm nào cũng thở dài. Dù vậy tôi vẫn không chạy hết bệnh viện này sang bệnh viện khác để cố sửa bằng mọi giá. Vì tôi nghĩ nếu cứ động vào mũi thì khả năng càng nặng thêm sẽ cao hơn. Nên tôi đã kiềm chế việc soi kỹ mặt mình trong ảnh hoặc trước gương, tự nhủ sẽ không phẫu thuật thẩm mỹ thêm nữa và cứ sống như vậy, nhưng cuối cùng một bên đường thở bị tắc và nặng hơn vào mùa đông, nên tôi đành phải giao cho lần mổ thứ 3. Tôi ghét vật liệu độn nhân tạo đến mức không hề có trong lựa chọn của mình, nhưng lần này đến mức mất đi một phần sụn xương sườn vốn bảo vệ lồng ngực, lòng tôi thật sự nặng trĩu.
Hình dáng của mũi có những yếu tố thẩm mỹ 3 chiều rất phức tạp: nhìn chính diện, 45 độ, nghiêng, thậm chí nhìn từ dưới lỗ mũi lên, v.v. Ngoài ra còn có sự hòa hợp phức tạp với đường nét khuôn mặt, mắt, nhân trung, môi... Nó rất khó để thể hiện đúng như mình tưởng tượng và mong muốn bằng phẫu thuật. Trên hết, đó là một cơ quan sống còn có liên quan đến việc ngửi, thở, bóp mũi, xì mũi, ngoáy mũi, thỉnh thoảng đi ngang còn va chạm vào, một cơ quan động, mềm và phức tạp. Chắc nhiều người nghĩ chiếc mũi chỉ là một khối hình tam giác 3D lộ ra bên ngoài. Nhưng bên trong mũi còn có nhiều lớp niêm mạc, và có rất nhiều khoang thông với vùng sọ não như xoang, cũng như liên hệ với miệng và mắt. Nói gọn lại, khuôn mặt là nơi đảm nhiệm những chức năng cực kỳ quan trọng cho việc nhìn, nghe, thở và cuộc sống của chúng ta, không phải chuyện đùa. Trước khi phân tích mắt, mũi, miệng, cằm... chỉ bằng vẻ bề ngoài, xin hãy nghĩ trước rằng đó là những cơ quan quý giá giúp tôi hôm nay được thở thoải mái, nhìn bằng thị lực trong trẻo, nghe tốt không ù tai, không đau cằm hay nướu, nhai ngon miệng và có một ngày khỏe mạnh, vui vẻ.... Có thể lúc còn ở tuổi 20, khi không đau chỗ nào, người ta chưa cảm nhận được điều này. Khuôn mặt tràn đầy sinh khí và sức sống mới là đẹp nhất.
Nếu tham khảo blog của bác sĩ mổ cho tôi, ngay cả một bác sĩ gốc Nhật ở Mỹ, được xem là chuyên gia hàng đầu thế giới, cũng có tỷ lệ mổ lại 10%. Tôi nhớ từng thấy một thống kê cho rằng tỷ lệ tái phẫu thuật thẩm mỹ mũi vượt quá 50%. (Không đáng sợ sao, chỉ cần làm mũi là cứ hai người thì có một người lại phải lên bàn mổ lần nữa, mà quá trình tái phẫu thuật thì vì sụn tai hoặc vách ngăn đã được dùng rồi, các mô tự thân dễ lấy và dễ thích nghi sau mổ gần như đã cạn, nên phải chuyển sang các mô khó hơn như sụn sườn; nếu vách ngăn, sụn đầu mũi và niêm mạc đã tổn thương, hoặc da trở nên quá mỏng thì đó thật sự là một quá trình vô cùng gian nan...)
Mỗi khi nhìn những bài review vui mừng vì silicone đã tạo ra một dáng mũi như búp bê với đường line xuất sắc, tôi thường thấy kết quả đó không chỉ đáng ngạc nhiên mà còn có chút cảm giác xa lạ, thậm chí sợ không biết liệu nó có thể giữ được cả đời hay không. Vật liệu độn nhân tạo không phải cứ đặt vào mà không viêm nhiễm là xong; nó luôn có thể phát sinh vấn đề bất cứ lúc nào, và khi điều đó xảy ra thì mũi sẽ bị đẩy vào nguy cơ phải mở ra liên tục. Mô tự thân gồm có sụn tai, vách ngăn, sụn sườn, cân mạc, da bì, v.v. nhưng đã lấy ra dùng một lần thì hết, không thể hoàn lại. Còn có nguy cơ làm tổn thương cả vùng đã lấy mô.
Trừ khi có vấn đề hình dạng nghiêm trọng, hoặc ngoại hình quyết định trực tiếp đến kế sinh nhai của bạn, tôi nghĩ tốt hơn là cứ sống như vậy. (Tôi thật sự không hiểu nổi tại sao người ta lại so sánh mình với nghệ sĩ... Dù chính nghệ sĩ cũng không phải cứ đẹp hay điển trai nhất thì sự nghiệp sẽ thành công.)
Hôm nay trên tàu điện ngầm, tôi thấy hai cô gái tuổi 20 không có mí đôi, sống mũi cũng hiền lành đang nói chuyện kiểu tung hứng rất tự nhiên, nhìn họ thấy thật xinh nên tôi cứ lặng lẽ nhìn; không có mí đôi cũng được, sống mũi thấp cũng được, họ vẫn rất đáng yêu, có sức hút và xinh xắn. Tôi cũng không hiểu được ám ảnh của những người cho rằng phải có sống mũi cao mới đẹp. Kim Hye-soo có sống mũi cao không? Jeon Do-yeon có sống mũi cao không? Tang Wei có sống mũi cao, mũi kiểu bán huyền hay gần thẳng không, có phải kiểu dáng khuôn mẫu như thế không? Vẻ đẹp chẳng phải là sự hài hòa và cái gọi là aura, tức bầu không khí hay sao? Ngược lại, những khuôn mặt mang tỷ lệ quá kiểu mẫu lại khiến tôi thấy hơi như cyborg, như nhân vật hoạt hình, kém sinh động và có cảm giác lạ.
Aura không chỉ đến từ hình dáng mắt mũi miệng hay vỏ ngoài. Năng lực trí tuệ - xã hội, sự hiện diện, tính cách, cách cư xử, biểu cảm, cử chỉ, thời trang... theo một nghĩa nào đó còn tạo ra aura lớn hơn. Và còn có vẻ đẹp chỉnh tề, mộc mạc nữa chứ? Vẻ đẹp đầy đặn, hiền hòa, hay hơi funky, nghịch ngợm vui nhộn, chẳng phải cũng là vẻ đẹp sao? Và nhất thiết phải trông đẹp hoàn hảo ngay từ bên ngoài à? Tôi hiểu tâm lý của tuổi 20, khi mong muốn được thể hiện bản thân trỗi dậy mạnh mẽ. Nhưng tôi đang nói vì phong trào dùng phẫu thuật để thể hiện bản thân có vẻ đã đi quá xa. Thay vì muốn chạy theo sống mũi của người khác, thay vì lấy các lý thuyết kiểu “góc mũi - trán bao nhiêu độ là lý tưởng” rồi áp lên khuôn mặt vốn có của mỗi người, thay vì mổ xẻ và phân tích bản thân, vật hóa cơ thể mình rồi cố sửa nó như gia công một món hàng, điều thật sự nên trân trọng và nuôi dưỡng là nét độc đáo riêng của chính mình. (Hãy nhìn các nhà hàng hay quán cà phê mà xem. Mỗi nơi mỗi khác. Hãy nhìn gương mặt của những nữ diễn viên từng được ca ngợi là đẹp bậc nhất, thực ra ai cũng mỗi người một kiểu.)
Tại sao ở độ tuổi đẹp nhất 20-30, khi không trang điểm cũng đã tỏa sáng, người ta lại đi làm phẫu thuật nhiều nhất... thật nghịch lý. Thực ra tôi cũng từng như vậy, nhưng khi nhìn lại thì thấy không hiểu sao mình lại làm thế. Có lẽ vì đó là độ tuổi rất muốn làm đẹp, và tôi đã nghĩ nó như một sự kiện vài trăm nghìn won hay một món đồ thời trang chăng. Tôi đã không coi nó là một thủ thuật y khoa một cách nghiêm túc. Số tiền vài trăm nghìn won ở độ tuổi đó về sau có thể trở thành lý do phải mổ lại, và những người thấy phẫu thuật có hiệu quả nhất định thường dễ bị cuốn vào thẩm mỹ, cứ làm thủ thuật hay phẫu thuật liên tục, dễ dàng chi ra số tiền bằng giá một chiếc xe sedan hạng trung. Nhưng bạn có biết nếu đem số tiền đó đầu tư với lãi kép 7% trong 20 năm đến tuổi 40 thì sẽ thành hơn 100 triệu won không? - Số tiền đủ lớn để đi du lịch, du học và làm điều mình muốn. Đến tuổi 40 rồi thành phụ nữ trung niên, động lực để tự phát triển một cách thoải mái vẫn rất lớn. Hạnh phúc là gì, người phụ nữ tuyệt vời là người như thế nào? - Nói chuyện rồi tôi lại lan man đủ thứ Tóm lại, trải nghiệm của tôi là tôi vốn không sống trong cảnh kinh tế khó khăn nên chưa từng phẫu thuật thẩm mỹ theo kiểu phải tính toán từng đồng chi phí, nhưng vẫn thấy tiếc thời gian, tâm sức và tiền bạc lẽ ra có thể dùng cho biết bao trải nghiệm khác. Trên hết, cơ thể và sức khỏe của tôi có thể bị bào mòn, và đó là giá trị không thể quy đổi bằng tiền. Khi phẫu thuật hỏng rồi chuyển sang tái tạo, chi phí sẽ tăng lên gấp nhiều lần, vậy mà nhìn những người trẻ còn chưa chuẩn bị đủ, chỉ tích cóp tiền làm thêm hay tiền lương rồi dễ dàng đi làm thẩm mỹ, tôi thật sự lo.
Phẫu thuật không bao giờ cho kết quả dễ dàng ngay lập tức. Thời gian hồi phục và thích nghi dài hơn tưởng tượng, và mọi khó khăn ấy cơ thể tôi phải tự gánh chịu. Không chỉ tiếc quãng thời gian đầy khó khăn đó, mà hầu hết các ca thẩm mỹ tôi trải qua đều cho thấy kết quả thay đổi giữa vài năm đầu và những năm sau, còn tác dụng phụ thì xuất hiện sau nhiều năm. (Cơ thể, xương thịt của chúng ta, là một sinh thể sống đã phát triển rồi sau đó sẽ lão hóa. Cơ thể và tâm trí thay đổi theo tuổi tác, và tiêu chuẩn của thời đại cũng thay đổi.) Do đó, đừng chỉ nhìn vào sự thay đổi hình dạng qua những bức ảnh review 2 chiều chụp ở một thời điểm sau mổ nào đó (đặc biệt là khi người đó không review chi tiết phương pháp mổ, hoặc không có những cảm nhận về bất tiện bên trong cơ thể trong quá trình hồi phục), đừng chỉ xem ảnh đã chỉnh sửa, ảnh chỉ chụp mỗi phần đó mà không có các bộ phận khác trên mặt, hay chỉ một góc ảnh rồi phán xét.
Và quan trọng nhất, đừng nhìn một ca bệnh của người có cấu trúc khuôn mặt và thể trạng hoàn toàn khác mình rồi áp vào bản thân để chạy đến bệnh viện đó hoặc tự quyết định sẽ làm đúng ca mổ ấy. Đó là hành động ngu ngốc. (Ngay cả khi hình dáng mũi có giống nhau thì điều kiện bên trong mũi của mỗi người vẫn có thể hoàn toàn khác.) Phẫu thuật thẩm mỹ không phải là trang điểm xóa đi rồi vẽ lại, cũng không phải là quần áo mặc vào rồi cởi ra. Đó là một can thiệp y khoa mang tính không thể đảo ngược đối với thân thể yêu quý của tôi - thứ gắn liền với sinh mạng và sức khỏe của tôi, và là cơ thể mà tôi sống cùng cả đời, thứ tôi hiểu rõ nhất. (Nghe nói ngay cả filler hyaluronic acid sau khi được tiêm vào mô cơ thể cũng không thể tan hoàn toàn 100%.)
Có vẻ như đây là chuyện về da và xương, về hình dáng bên ngoài theo tính chất vật lý khách quan, nhưng rất có thể còn là câu chuyện về sự hiểu lầm đối với định nghĩa gương mặt đẹp, những tiêu chuẩn vẻ đẹp được bơm vào quá mức vô thức khi xem truyền thông đại chúng hay SNS, việc soi ngoại hình vô bổ từ người xung quanh, ám ảnh ngoại hình được gọi là rối loạn mặc cảm ngoại hình, xu hướng thay đổi theo trào lưu trong 5-10 năm, marketing y tế trong chủ nghĩa tư bản, tâm lý so sánh với người khác, và cả việc giải quyết trầm cảm nữa. Vấn đề là vì những tâm lý đó mà người ta đưa ra quyết định vật lý không thể quay lại đối với chính cơ thể mình, một khi đã làm thì không thể đổi ngược.